Jak dbać o trzustkę w zdrowiu i w chorobie, porady dietetyczne. Rozmowa z dietetykiem Katarzyną Krupińską cz. I

Share Button

Dzisiejszym gościem na blogu jest Katarzyna Krupińska, psychodietetyk z Wrocławia, absolwentka Wydziału Nauk o Żywności Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu w zakresie żywienia człowieka i produkcji żywności i studiów podyplomowych o specjalizacji “Psychodietetyka”. Członek Stowarzyszenia Osób z Celiakią i na Diecie Bezglutenowej, ukończony kurs diagnostyki i prowadzenia osób z celiakią – ‘’Dietetyk Przyjazny Chorym na Celiakię’’. Ukończyła staż w Instytucie Psychodietetyki, w którym obecnie pracuje oraz uczestnik wielu konferencji, szkoleń i warsztatów poświęconych żywieniu w zdrowiu i chorobie oraz postępowaniu w nietolerancji pokarmowej. Kasia oprócz tego kształci się wraz ze mną na zielarza-fitoterapeutę w Instytucie Medycyny Klasztornej.

 

Agata

Dzień dobry Kasiu, jest mi niezmiernie miło gościć Cię na blogu. Chciałabym z Tobą porozmawiać na temat ważnego organu, jakim jest trzustka. Zazwyczaj o trzustce mówimy w kontekście wydzielania insuliny i chorób cukrzycy, ale zdrowa trzustka pełni także inne role w naszym organizmie. No właśnie, zdrowa. I tu mam dwa pytania:

Jaką rolę pełni trzustka i co najbardziej jej szkodzi?

 

Katarzyna Krupińska

Trzustka to gruczoł położony za żołądkiem, który produkuje i uwalnia insulinę, glukagon i niektóre enzymy trawiące tłuszcze i białka. Glukagon jest hormonem wytwarzanym przez komórki alfa wysp trzustkowych, podnosi on poziom cukru we krwi (wyciąga cukier – glikogen, zmagazynowany w wątrobie i mięśniach) a insulina go obniża.

Główną przyczyną chorób trzustki jest alkohol wypijany w ilościach ponad 70 g dziennie. Pacjenci z ostrym zapaleniem często piją przynajmniej 3 razy tyle.

Około 1/3 wszystkich przypadków ostrego zapalenia trzustki jest spowodowana przemieszczaniem się kamieni żółciowych z pęcherzyka żółciowego do przewodów żółciowych i powstania stanu zapalnego.

Zapalenie trzustki może także wywołać bardzo wysoki poziom trójglicerydów, przekraczający 500 mg/l osocza (zależny od spożycia cukrów w diecie).Warto więc zadbać o swój jadłospis. Do stanu zapalnego trzustki niekiedy doprowadzają leki a także infekcje wirusowe np. świnka.

 

Agata

Czy trzustka się regeneruje? 

 

Katarzyna

Trzustka ma ogromną rezerwę czynnościową i nawet usunięcie do 90% narządu, może nie spowodować objawów niewydolności wewnątrz- i zewnątrzwydzielniczej. W ostatnich latach udowodniono, że trzustka ma pewne możliwości regeneracji, co stwarza nadzieję na poprawę czynności metabolicznych oraz trawiennych w miarę upływu czasu od przebycia ostrej fazy OZT (ostrego zapalenia trzustki).

 

Agata

Jaką stosować dietę przy ostrym i przewlekłym zapaleniu trzustki?

 

Katarzyna

Ostre zapalenie trzustki (OZT) jest chorobą objawiającą się bólem w jamie brzusznej i wzrostem aktywności α-amylazy (co najmniej trzykrotnym ponad górną granicę normy) we krwi i w moczu.

Uszkodzenie, stan zapalny lub infekcja tego narządu trwa zwykle kilka dni i ustępuje. Przewlekłe zapalenie powoduje bóle brzucha, które nawracają co kilka tygodni lub miesięcy. Postać przewlekła, często jest poprzedzona kilkoma atakami zapalenia ostrego, prowadzi do złego wchłaniania pokarmu i cukrzycy.

Dieta przy ostrym zapaleniu trzustki (OZT)

W okresie zdrowienia, po przebytym ostrym zapaleniu trzustki, dochodzi się stopniowo do diety, która w pełni pokrywa zapotrzebowanie chorego na energię i składniki odżywcze. Można wyróżnić 3 etapy.

 

Etap I

Trwa około miesiąca, znacznemu ograniczeniu podlegają tłuszcze (dieta niskotłuszczowa), a nieznacznie białko. W tym okresie dieta musi być także łatwostrawna. Ważne jest regularne spożywanie 4-5 posiłków w ciągu dnia z dzienną racją pokarmową na poziomie przynajmniej 2000 kcal.

W diecie zalecamy: pieczywo jasne, drobne kasze i makarony, ryż, chude mleko, twaróg, ryby, wędliny, drób, cielęcinę i wołowinę, ziemniaki, masło, olej sojowy, słonecznikowy, oliwę, dżem, ziemniaki gotowane, tłuczone, purée, warzywa i owoce (z wyjątkiem cebuli, kapusty, papryki, szczypioru, rzodkiewki, orzechów, gruszek, śliwek, czereśni oraz strączkowych).

Zalecaną formą przygotowania posiłku jest gotowanie, duszenie, pieczone w folii lub w pergaminie. Dobrze sprawdzą się w jadłospisie potrawki, pulpety, sosy o łagodnym smaku, zaprawiane słodką śmietanką z mąką, masłem lub żółtkiem.

Przeciwwskazane są: potrawy smażone, duszone z przysmażaniem, pieczone w tradycyjny sposób, sosy na zasmażkach, na wywarach mięsnych, torty i ciastka z kremem.

Nie zaleca się: pieczywa razowego, żytniego, grubych kasz, przekwaszonych przetworów mlecznych, jaj, tłustego mięsa (baranina, wieprzowina, gęś, kaczka), tłustych ryb (węgorz, halibut), tłustych wędlin, produktów mięsnych i ryb wędzonych, mięsa peklowanego, śmietany, smalcu, słodyczy zawierających tłuszcz i kakao.

 

Etap II

Po przebyciu nie powikłanego ostrego zapalenia trzustki w drugim okresie rekonwalescencji  (trwającego także około 1 miesiąca), można zwiększyć ilość tłuszczu w dziennej racji pokarmowej do 50 g dla energii dostarczanej na poziomie 2200 kcal oraz przy zachowaniu tej samej struktury produktów.

Jeżeli po zastosowaniu tego typu odżywiania, pojawią się u chorego: uczucie pełności poposiłkowej, wzdęcia, przelewania w jamie brzusznej, a szczególnie papkowate stolce z domieszką tłuszczu, należy powrócić na okres 2 tygodni do diety stosowanej w poprzednim okresie. 

Niekiedy wymagane jest leczenie wspomagające wyciągami trzustkowymi (pankreatyna), w dawce 10 tys. jednostek lipazy podawanych podczas obfitszych posiłków. W tych przypadkach należy zastosować suplementację witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (A, D, E).

 

Etap III

W trzecim etapie, przechodzi się na dietę pełnowartościową 2300-2500 kcal i podaży tłuszczu powoli zwiększanej do 80g. Mimo normalizacji diety wskazane jest, aby przechodzić od produktów gotowanych do smażonych i duszonych stopniowo.

 

Dieta przy przewlekłym zapaleniu trzustki 

Zapalenie trzustki wywoływane jest przez trawienie trzustki przez jej własne enzymy trawienne. U pacjentów pojawia się biegunka tłuszczowa, utrata masy ciała, ból towarzyszący posiłkom oraz niedobór witamin A, D, E, K, B12 i minerałów takich jak: żelazo, wapń, magnez, cynk, selen.

Z uwagi na zaburzenia metaboliczne, niedożywienie chorych, dieta dla pacjentów w przewlekłym zapaleniu trzustki powinna być wysokokaloryczna, wysokobiałkowa, lekkostrawna i ubogobłonnikowa.

Jadłospis z dużą zawartością błonnika wiąże się ze zmniejszonym działaniem doustnej terapii enzymami trzustkowymi, wzrostem masy stolca i częstości występowania biegunki tłuszczowej oraz zwiększoną częstością dyskomfortu po spożytym posiłku.

Nie zaleca się: produktów z dużą zawartością tłuszczu, warzyw wzdymających oraz produktów gruboziarnistych.

Zabronione jest także spożywanie alkoholu, stosowanie smażenia jako metody przyrządzania posiłków. Dobowa podaż kalorii powinna kształtować się na poziomie 2500–3000 kcal i być rozłożona na 5–6 posiłków w ciągu dnia. Około 30% całodziennego zapotrzebowania energetycznego powinny pokrywać białka (60–120g). Zawartość tłuszczów nie może przekraczać 80 g/dobę.

 

Produkty spożywcze dozwolone i zabronione w przewlekłym zapaleniu trzustki:

Tłuszcze

zalecane w umiarkowanych ilościach: oleje: słonecznikowy, sojowy, rzepakowy, bezerukowy, z kiełków pszenicy, kukurydziany, oliwa z oliwek, masło, miękkie margaryny (kubkowe). Tłuszcze przeciwwskazane: smalec, słonina, boczek, łój, margaryny twarde (kostkowe), tłuszcze kuchenne.

 

Jaja

zalecane w formie: jajko na miękko, omlet z piany, luźna jajecznica, suflet, białko (w chorobach dróg żółciowych – bezwzględny zakaz spożywania żółtek).
Jaja przeciwwskazane: na twardo, sadzone, jajecznica na słoninie, żółtka.

 

Ziemniaki

zalecane: w mundurkach, solone, puree, kluski ziemniaczane z gotowanych ziemniaków.
Ziemniaki niezalecane: frytki, sałatka ziemniaczana z majonezem, placki ziemniaczane, ziemniaki smażone, pieczone.

 

Cukier

desery i słodycze zalecane: cukier, fruktoza, słodziki, miód pszczeli, kisiele, budynie, galaretki owocowe, mleczne na mleku odtłuszczonym, kompoty przetarte, bezy, suflety, soki owocowe, przeciery.

W umiarkowanych ilościach można spożywać: ciasta z małą ilością tłuszczu i jaj, ciasta z dozwolonymi owocami, keksy.

Cukry zakazane: tłuste ciasta, torty, desery z używkami, czekolada, batony, lody, chałwa, słodycze zawierające kakao, orzechy, ciasta pieczone na tłuszczu (pączki, faworki, makaroniki), ciasta z kremem.

Przyprawy

polecane łagodne: kwasek cytrynowy, sok z cytryny, zielona pietruszka, zielony koperek, melisa, majeranek, cynamon, wanilia, anyż, goździki, jałowiec. 
w umiarkowanych ilościach: ocet winny, sól, „jarzynka”, vegeta, papryka, słodka, bazylia, estragon, tymianek, kminek.
niewskazane ostre: ocet, pieprz, papryka ostra, chili, curry, musztarda, ziele angielskie, liść laurowy, gałka muszkatołowa, gorczyca, czosnek, ostra musztarda.

 

Agata

Kasiu, jestem Ci bardzo wdzięczna, że zechciałaś się z nami podzielić tymi wszystkimi informacjami. Chciałam z Tobą jeszcze omówić dietę przy cukrzycach typu I i II, ale już teraz widzę, że będę musiała podzielić artykuł na dwie, a może nawet trzy części, aby wszystko dokładnie omówić.

 

Wywiadu udzieliła Katarzyna Krupińska, psychodietetyk

Psychodietetyka Katarzyna Krupińska
ul. Jedności Narodowej 114/1
Wrocław
tel: 730760350

______________________________________________________________________________________________
Spodobał się artykuł? Uważasz, że inni powinni go przeczytać? Będzie mi miło, jeśli go udostępnisz lub skomentujesz,
dołączysz do mojego fanpage na Facebooku
dołączysz do obserwatorów na Instagramie

 

15 myśli na temat “Jak dbać o trzustkę w zdrowiu i w chorobie, porady dietetyczne. Rozmowa z dietetykiem Katarzyną Krupińską cz. I

  1. Fajnie, że poruszasz tego typu tematy. Szczerze mówiąc, większość czytanych przeze mnie artykułów zawiera informację o tym jak przejść na dietę, a nie jak dbać o siebie. Jesteś świetna. Pozdrowienia 🙂

  2. Świetny artykuł. U nas w rodzinie niestety jest obciążenie genetyczne chorobami trzustki, niezależnie od tego, czy ktoś pije, pali, czy nie i jak się odżywia. Choć ja staram się dbać o dietę, bo wiem, że tylko tyle w zasadzie mogę zrobić, by uniknąć zapalenia.

  3. Miałam OZT, na szczęście dość szybko doszłam do siebie! Ale te kilka miesięcy po ataku, to była rewolucja w mojej diecie – kleiki, gotowane warzywka, chude mięso… tęskniłam za orzechami, kawą, ostrym curry i kaszą gryczaną 🙂

Dodaj komentarz